Strona główna | TechnikaBłędy w stropodachu odwróconym przyczyną uciążliwości eksploatacyjnych

Błędy w stropodachu odwróconym przyczyną uciążliwości eksploatacyjnych

Artykuł przedstawia wpływ błędów popełnionych podczas realizacji dachu wykonanego jako stropodach odwrócony, które doprowadziły do powstania ograniczeń eksploatacyjnych nie tylko samego stropodachu, lecz również lokali mieszkalnych znajdujących się w poziomie ostatniej kondygnacji. W opracowaniu przedstawiono też sposób usunięcia występujących uciążliwości eksploatacyjnych.

Fot. 1. Widok (a), (b) połaci dachowej wykonanej jako stropodach odwrócony

Wstęp
Błędy projektowe oraz wykonawcze wpływają bezpośrednio na bezpieczeństwo konstrukcji i bezpieczeństwo użytkowania obiektów budowlanych, w szczególności budynków mieszkalnych. Rzetelność opracowanej dokumentacji projektowej oraz jakość robót budowlanych realizowanych na jej podstawie mają również kluczowy wpływ na trwałość budynków, w tym na ich dekapitalizację podczas użytkowania [1–2]. Przyczyną uciążliwości eksploatacyjnych mogą być zarówno usterki elementów zaliczanych do podstawowego układu konstrukcyjnego, jak również związane z realizacją warstw wykończeniowych w budynkach, w tym w obszarze stropodachów [3–5]. Prawdopdobieństwo intensyfikacji usterek wzrasta w przypadku stosowania niesprawdzonych rozwiązań projektowych lub w przypadku niezgodnego z zasadami wiedzy technicznej wprowadzania zmian w stosunku do przyjętych w dokumentacji projektowej. Usuwanie usterek staropodachów, niezależnie od przyczyn ich występowania powoduje powstawanie istotnych utrudnień, a często uciążliwości eksploatacyjnych.

Dane ogólne
Budynek apartamentowy zrealizowany został w początku XXI wieku w technologii tradycyjnej, udoskonalonej, jako 4-kondygnacyjny, z podziemną halą garażową w obszarze rzutu całego budynku. Mury zewnętrzne kondygnacji nadziemnych zaprojektowane zostały jako ściany jednorodne z cegły ceramicznej pełnej o grubości 25 cm, ocieplone warstwą styropianu (polistyrenu ekspandowanego – EPS) zgodnie z rozwiązaniami technologii BSO (Bezspoinowy System Ocieplania) o grubości 14 cm. Stropy międzykondygnacyjne zaprojektowano jako żelbetowe, monolityczne. W poziomie dachu zaprojektowano przekrycie w technologii stropodachu odwróconego z kamieniwem jako warstwa dociskowa. Powierzchnia dachu wynosiła ok. 400 m2. W poziomie ostatniej kondygnacji budynku zaprojektowano ogrody zimowe oraz oranżerie, których przekrycia znajdowały się w poziomie dachu. Budynek zrealizowany został w zabudowie zwartej i ze względu na wymagania przepisów szczegółowych (w szczególności dotyczących przesłaniania oświetlenia naturalnego oraz ograniczeń w pracy wentylacji grawitacyjnej) jego wysokość uwarunkowana była wysokością budynków istniejących – w tym budynku, do którego został dobudowany.

Opis uciążliwości eksploatacyjnych dachu
W czasie wizji lokalnych stwierdzono, że warstwę wykończenową stropodachu odwróconego stanowiła zasypka z kruszywa, pełniąca rolę warstwy dociskowej materiału termoizolacyjnego. Wzdłuż ścian zewnętrznych budynku zrealizowano attyki, które wyprowadzone zostały jedynie ok. 5 cm powyżej poziomu zasypki (fot. 1). Na podstwie informacji ustnych uzyskanych od przedstawicieli administratora budynku ustalono, że podczas wietrznych dni (lecz występującego wiatru nie można jednak było zakwalifikować jako impulsowych porywów czy wręcz wiatru nawalnego) dochodziło do podrywania kruszywa z połaci dachowej i jego przewiewania przez attyki (fot. 2).

a)

b)

c)

d)

Fot. 2. Szczegóły zabezpieczenia kruszywa stropodachu odwróconego (a), (b), (c), (d) przed jego zwiewaniem z połaci dachowej

Kryszywo w większości spadało na teren przyległy do budynku (trawniki), natomiast jego część uderzała w przekrycie ogrodu zimowego (fot.3) oraz oranżerii, wykonanych zgodnie z projektem w poziomie ostatniej kondygnacji (III piętra).

Na podstawie wykonanych odkrywek stwierdzono, że układ warstw stropodachu zrealizowany został w następującym układzie (od góry):
  • warstwa dociskowa z kruszywa o średniej miąższości ok. 6 cm, b) warstwa zabezpieczająca z flizeliny technicznej (geowłókniny),
  • warstwa izolacji termicznej z polistyrenu ekstrudowanego (styroduru-XPS) o grubości 12 cm,
  • izolacja przeciwwodna z papy ternmozgrzewalnej,
  • konstrukcja stropu nad III piętrem.
Analiza stanu technicznego dachu
Administrator budynku nie dysponował dokumentacją projektową budynku, nie posiadał również dokumentacji powykonawczej. Niemożliwe było ustalenie, czy realizacja dachu z attykami o tak małej wysokości była następstwem niedociągnięcia projektowego czy też była konsekwencją zmiany wprowadzonej na etapie realizacji budynku.

Należy zauważyć, że w aktualnie obowiązujących przepisach brak jest jednoznacznych zaleceń co do minimalnej wysokości attyki powyżej płaszczyzny połaci dachowej. Wysokość attyki lub wręcz jej brak nie może jednak powodować uszkodzeń innych elementów budynku, jak miało to miejsce w przypadku analizowanego budynku [3–6].

Zalecenia wykonawcze znanych producentów materiałów termoizolacyjnych oraz izolacji arkuszowych możliwych do wbudowania w stropodachy odwrócone wskazują, że jako warstwę dociskową należało zastosować kruszywo otoczakowe o frakcji 16/32 mm. Stosowanie takiego kruszywa zapewnia przepływ wody przez nie oraz zapobiega tworzeniu się trudnoprzepuszczalnych przewarstwień kamieniwa. 


Fot. 3. Widok połaci dachowej w obszarze przekrycia ogrodu zimowego

Na podstawie wykonanych oględzin oraz badań laboratoryjnych ustalono, że warstwa dociskowa analizowanego stropodachu odwróconego wykonana została z kruszywa, którego nie można zakwalifikować jako kryszywa otoczkowego – zastosowane zostało kruszywo mieszane o zróżnicowanych frakcjach. Na podstawie analizy składu frakcji ustalono, że wbudowano w nie żwir (równoziarnisty) oraz piasek gruboziarnisty (równoziarnisty). Zmniejszone wymiary ziaren kruszywa przyczyniały się do jego zwiewania z połaci, co skutkowało powstawaniem uszkodzeń na elementach przekrycia ogrodów zimowych i oranżerii. Ponadto duża ilość frakcji pylastych przyczyniała się do powstawania utrudnień w odprowadzeniu wody poprzez wpusty dachowe.

Standardowe rozwiązania stropodachu odwróconego przewidują stosowanie geowłókniny poniżej warstwy dociskowej z kruszywa jako elementu ochronnego materiału termoizolacyjnego – rozwiązanie takie zostało zrealizowane w przypadku dachu objętego analizą.

Jako materiał termoizolacyjny zastosowano polistyren ekstrudowany (styrodur – XPS), łączony „na pióro i wpust”, co było rozwiązaniem poprawnym i w pełni zgodnym z zasadami wiedzy technicznej.

Stan izolacji przeciwodnej wykonanej z papy termozgrzewalnej nie budził zastrzeżeń – brak było widocznych śladów przecieków do wnętrza lokali mieszkalnych w poziomie kondygnacji III piętra.

Nie stwierdzono braku szczelności izolacji przeciwwodnej wokół wpustów dachowych.

Zastosowane doraźnie rozwiązanie polegające na zakryciu fragmentu połaci dachowej wzdłuż attyk plandekami budowlanymi w celu zabezpieczenia przed zwiewaniem kamieniwa było rozwiązaniem poprawnym, aczkolwiek o niskim poziomie estetycznym.

a)

b)

Fot. 4. Szczegóły stropodachu odwróconego: kruszywo balastowe w zbliżeniu (a), materiał termoizolacyjny poniżej kruszywa (b)


Rozwiązanie projektowe usunięcia usterek tarasu widokowego 
Uwzględniając brak znamion zewnętrznych wskazujących na brak szczelności izolacji przeciwwodnej dachu, zaproponowany zakres prac remontowych obejmował [7–10]:
  • zakwalifikowanie zrealizowanego układu warstw stropodachu odwróconego jako obarczonego wadą trwałą,
  • usunięcie istniejącej warstwy dociskowej z kruszywa wraz z warstwą z geowłokniny,
  • ułożenie nowej warstwy geowłókniny,
  • wykonanie nowej zasypki z kruszywa otoczakowego o średnicy 16/32 mm,
  • ułożenie wzdłuż attyk płyt prefabrykowanych, np. granitowych, posadowionych na podkładkach neoprenowych. Dobór grubości kamieniwa w strefie przyattykowej należało ustalić podczas układania płyt. Zaproponowano zastosowanie płyt o grubości 4 cm i wymiarach 50 × 50 cm. Płyty należało ułożyć na szerokości 150 cm od attyk w kierunku wnętrza połaci dachowej.
Wnioski
Uwarunkowania lokalizacyjne bardzo często wpływają na przyjęte rozwiązania projektowe, które powinny być realizwane zgodnie z zaleceniami opracowanej dokumentacji. Usytuowanie budynku w zabudowie zwartej, jako przyległego do budynku istniejącego skutkowało koniecznością zachowania nieprzekraczalnej wysokości kalenicy równej kalenicy budynku sąsiedniego. Brak dokumentacji powykonawczej uniemożliwiał stwierdzenie, czy zrealizowana wysokość attyk była niedociągnięciem projektowym, czy została zrealizowana jako zmiana projektowa np. w wyniku wcześnieszej zmiany poziomu posadowienie budynku lub zmiany wysokości kondygnacji budynku. Ze względu na brak możliwości przebudowy attyk budynku (z powodu uwarunkowań formalnych) zaproponowano wymianę nienormowanego kruszywa na kruszywo otoczakowe oraz ułożenie kamiennych płyt dociskowych w strefia wzdłuż attyki o szerokości 150 cm. Niezależnie od przewidzianego do docelowej realizacji zakresu prac remontowych dach wykonany jako stropodach odwrócony uznanano jako dach obarczony wadą trwałą.


Literatura:
[1] Praca zbiorowa: Trwałość i skuteczność napraw obiektów budowlanych, Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, Wrocław, 2007.
[2] Substyk M.: Utrzymanie i kontrola okresowa obiektów budowlanych. Wydawnictwo ODDK, Warszawa, 2012.
[3]  Markiewicz P.: Detale projektowe dla architektów. Wydawnictwo Archiplus, Warszawa, 2009.
[4] Beinhauer P.: Katalog standardowych rozwiązań projektowych detali dla projektów budowlanych. Państwowe Wydawnictwo Techniczne, Warszawa, 2010.
[5] Rokiel M.: Hydroizolacje w budownictwie. Wybrane zagadnienia w praktyce. Wydanie II rozszerzone. Dom Wydawniczy Meritum, Warszawa, 2009.
[6] Firkowicz-Pogorzelska K., Francke B.: Projektowanie i wykonywanie stropodachów o odwróconym układzie warstw. Instrukcje, wytyczne, poradniki, 471/2012. Wydawnictwo Instytutu Techniki Budowlanej, Warszawa, 2012.
[7] Francke B.: Izolacje wodochronne tarasów i balkonów. Projektowanie i wykonywanie. Instrukcje, wytyczne, poradniki, 477/2012. Wydawnictwo Instytutu Techniki Budowlanej, Warszawa, 2012.
[8] Borodzicz M., Fiszer P., Gogol B., Wdowiak A.: Wytyczne do projektowania i wykonania dachów z izolacją przeciwwodną wytyczne dachów płaskich. Wydawnictwo DAFA, Warszawa, 2009
[9] Rokiel M.: Tarasy i balkony. Projektowanie i warunki techniczne wykonania i odbioru robót. Wydawnictwo Medium, Warszawa, 2013.
[10] Rokiel M.: Renowacje obiektów budowlanych. Projektowanie i warunki -techniczne wykonania i odbioru robót. Wydawnictwo Medium, Warszawa, 2014.



dr hab. inż. Maciej Niedostatkiewicz
Politechnika Gdańska
Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska
Pracownia Projektowo-Inżynierska Maciej Niedostatkiewicz


Źródło: Dachy, nr 1 (181) 2015

CZYTAJ WIĘCEJ

Stropodachy płaskie z odwodnieniem wewnętrznym cz. 1*
Stropodachy płaskie z odwodnieniem wewnętrznym, cz. 2
Ocieplenie stropodachu bez mostków termicznych
Uciążliwości eksploatacyjne jako skutek błędów w realizacji stropodachu



DODAJ KOMENTARZ
Wymagane: Zaloguj się aby dodać komentarz > Zaloguj się